La Cannart

Artikel in voorbereiding....

Om eens iets specialer te bespreken, zal ik het over de wandelstok hier afgebeeld hebben. Het is een prachtige wandelstok met ivoren handknop, waarin zilver, metaal en goud is ingelegd. De steel is in malaccahout, waarop de typische afbladering te zien is voor een wandelstok uit deze periode. Het handvat en de steel is dus nog de authentieke combinatie. Vele Engelse wandelstokken uit deze periode, maar vooral uit de 17de eeuw, hebben een zilveren tussenstuk tussen handvat en steel. Deze niet, maar het sculpteerwerk onderaan het handvat dient hier als surrogaat. De stok is 90 cm hoog. De originale metalen punt onderaan ontbreekt, dat zou de wandelstok nog hoger gemaakt hebben. Deze wandelstok was een machtsymbool voor zijn eigenaar, vandaar de imposante afmatingen. Geniet u even mee:

Prijs op aanvraag.

Majordomus wordt in de Van Dale omschreven als: hofmaarschalk, hofmeester, intendant, hoofdbutler.

Tot op het einde van de 19de eeuw waren er mannen uit de rijke burgerij die thuis beschikten over een groot aantal personeelsleden. Zij wilden de waarden van het Ancien Régime bewaren en daarom beschikten zij over de typische wandelstok, één zoals de linkse man op deze afbeelding in zijn rechterhand houdt. De wandelstok die  een zekere democratisering kende na de revolutie, zou lager gedragen worden. Voor de revolutie was de wandelstok een machtssymbool dat status uitdrukte, en was enorm verbonden met hof en de mode aan het hof. Voor de revolutie werd de wandelstok dus hoog gedragen. Bij de opkomst van de romantiek en de nadruk op de persoonlijke smaak, ging er rond 1795 een tegenreactie komen ten op zichte van die dominante mode waarbij de koning bepaalde wat wel, en wat niet kon gedragen worden. Les Incroyables,is de naam voor een groep jongeren (één van de reacties) die onder invloed van de boeken van Rousseau zich zoudenverzetten tegen deze mode.

 Zij gaan zich provocerend kleden, met onder andere oorringen en kleurrijke kledij. Een mode die overwaaide vanuit Engeland, en "frans gemaakt werd". In Duitsland had deze mode iets vroeger voet aan wal gekregen, denk maar aan de Werthermode, onder invloed van Goethes briefroman "het lijden van de jonge Werther". De wandelstok werd lager en was een dikke krullende tak, die ook diende om zich te verdedigen op straat. Men mag niet vergeten dat de straten erg onveilige plaatsen waren. De politieke verwikkelingen waarbij onder andere republikeinen en royalisten elkaar bestookten werden op straat soms letterlijk uitgevochten. De wandelstok van Les Incroyables is laag, om zich te verzetten tegen de mode van de oudere generatie die rondwandelden met een hoge wandelstok vaak versierd met gouden hadvat, geheel in de neoklassieke stijl van Lodewijk Zestien. Deze ontwikkeling deed zich aan het hof voor! De verlaging was een persoonlijke invulling van deze jongeren. Door de maatregelen van Napoleon werd de burgerij enorm bevoordeeld, en zodoende ook kapitaalkrachtiger. De wandelstok (die trouwens een statussymbool bleef) zou ook een geliefkoosd attribuut worden van de rijke burgerij. De veroemde schrijver Balzac schreef rond 1830 in zijn Traité de la vie élégante neer hoe belangrijk de wandelstok geworden was voor een man:

“L’esprit d’un homme se devine à la manière dont il porte sa canne” (bekijk afbeelding bij vorig artikel op blog)

Zij wilden zich gaan gedragen als  de adellijke families en zo verspreidde de wandelstok zich over een veel  groter aantal mensen. Dat was een tweede stap in de democratisering van de wandelstok. De industrialisatie bracht met zich mee dat de wandelstok sneller en goedkoper kon geproduceerd worden. De Napoleontische oorlogen waren beëindigd en na een zwarte periode van oorlog, armoede en honger brak er (uiteindelijk pas onder de regering van Louis Philippe) een nieuwe periode van welvaart aan. Hierdoor werd de wandelstok goedkoper waardoor nog veel meer mensen zich een wandelstok konden veroorloven. Dit is heel kort samengevat hoe de wandelstok een attribuut werd van iedereen. Elk ambt had zijn wandelstok, zo bestond ook de wandelstok voor een kapper bijvoorbeeld waarin elk noodzakelijk attribuut verstopt zat.

Maar ik wijd te veel uit…

De Majordomus leefde in de sfeer van het Ancien Régime met een wandelstok die hoog werd gedragen, die imposant overkwam. Hij bezag het als een statussymbool. Het handvat is zwaar en dik, vaak bestaande uit één materiaal. Vaak gaat het om een man die nauw verbonden was met het hof, of zelfs werkte aan het hof. Niet erg verwonderlijk dus, dat er bij deze mannen een zekere nostalgie was, het terug willen voelen van de macht die er ooit was voor leden aan het hof.

Verwarring mogelijk!

Ook ik had eerst mijn twijfels. Er bestaat ook een wandelstok die in het Frans canne de suisse heet. Deze wandelstok lijkt enorm op deze van de Majordomus, maar is echter veel hoger. Dit komt doordat het een wandelstok was, die gebruikt werd bij ceremoniën. De wandelstok wordt nu nog gebruikt. Voor meer informatie kan u doorklikken op de bronnen onderaan de tekst.

Bronnen:

http://www.crcb.org/la-canne-du-suisse-deglise/

http://www.crcb.org/la-canne-de-majordome/

Pierre Faveton, les cannes,Parijs (ch. Massin), 1988.

http://www.lamesure.fr/rubriques/modeselegants.html

Monsieur Daniel Traube

Wanneer een man goed gezind was bijvoorbeeld hield hij de wandelstok in het midden vast en zwierde hem in regelmatige horzontale bewegingen rond zijn vinger. Wanneer het leven onaangenaam is, zal hij het ritme van zijn wandelgang afstemmen op dat van zijn stok, door deze altijd diep in de grond te boren bij elke stap. Wanneer de man tevreden was over zichzelf en bewondering verlangde dan hield hij de wandelstok als een fles vast: in het midden met de tip naar voren en door tegelijk snelle op en neergaande bewegingen te maken. Bezorgdheid drukte de man uit door af en toe met zijn wandelstok tegen zijn been te tikken tijdens het wandelen. Droefheid drukt de man op straat uit door zijn wandelstok loodrecht tegen zijn borst te houden, met de hand net onder het handvat. Wanneer hij zich liet meeslepen door de massa, zoals bij een grootschalig applaus, hield hij de stok boven zijn hoofd, soms met zijn hoed erop. Zo waren er nog veel meer gewoontes waarbij de wandelstok een bepaalde gemoedstoestand of situatie uitdrukte...

Deze wandelstok is een perfect en zeldzaam voorbeeld van een wandelstok gemaakt met meerdere schilden van schildpad. Veel mensen zien graag schildpad dat mooi egaal gefixeerd lijkt op zijn voorwerp. Schildpad is van nature doorschijnend, waardoor er vaak een laagje goud onder het schildpad wordt aangebracht. Hierdoor komt de mooie typische vlekkerige structuur van het materiaal tot zijn recht. Bij een handknop als deze is het echter onmogelijk het schild van één schildpad aan te brengen op de drager. Daarom is het uiterst belangrijk craquelures te zien in de bol. Met het blote oog lijkt dat eerder een beschadiging of restauratie, niets is echter minder waar. Bij deze wandelstok bijvoorbeeld werden meerdere schilden tegen elkaar geplaatst waardoor met het blote oog op de plaats van de scheidingslijn tussen de verschillende schildjes een barst waarneembaar is. Pas dus zeker op wanneer een verkoper u een wandelstok (of een ander object) wil aansmeren. Zelfs op antiekbeurzen worden daar, soms uit onwetendheid, fouten tegen gemaakt. In het algemeen worden drie hoofdkleuren schildpad onderscheiden: halfblond, blond en zwart-blond. De verschillende structuren binnen deze kleuren geven een oneindig aantal variaties. De blonde schildjes zijn zonder twijfel de zeldzaamste en duurste. De steel is vervaardigd uit palmhout, wat zowel qua structuur als kleur erg hard lijkt op laurier. Laurier kan men onderscheiden van palmhout door zijn fijnere lichte lijntjes in het hout. Deze lijntjes zijn bij palmhout ook iets groffer en minder evenwijdig als bij laurier. Het draagstuk voor het handvat is van goud en draagt stempels van het huis Brigg, een familiehuis dat al in de 19de eeuw wandelstokken produceerde. Zowel het kroontje als de letters BRIGG op het draagstuk verwijzen hiernaar.